Geometrijska apstrakcija u umetnosti vojvođanskih Slovaka

28. decembar 2018
U nedelju 23. decembra 2018. je u Galeriji Zuzka Medveđova u Bačkom Petrovcu otvorena izložba Geometrijska apstrakcija u likovnoj umetnosti vojvođanskih Slovaka.

Autori izložbe su renomirani likovni kritičari Sava Stepanov i Vladimir Valenćik. I pored bogate izložbene aktivnosti ove galerije, koja će iduće godine obeležioti 30. godišnjicu svog osnivanja, ova izložba je ipak nečim specifična. Izložba prvi put kulturnoj javnosti predstavlja ovaj segment likovne umetnosti, koji je značajno doprineo da umetnost i umetnici vojvođanskih Slovka postanu značajan element likovne scene Vojvodine i Srbije a u nekim slučajevima možemo govoriti i o međunrodnom kulturnom kontekstu. Na izložbi su zastupljeni radovi šest umetnika pionira apstraktne umetnosti, ali i mladih autora koji se danas bave ovim umetničkim pravcem zasnovanom na proučavanju osnovnih likovnih izražajnih sredstava. Posetioci izložbe imaju priliku da vide reprezentativne radove Mire Brtke, Jozefa Klaćika, Rastislava Škuljeca, Marijana Karavle, Danijele Triaška i Emilije Valenćik.

Potrebno je reći da delo Mire Brtke ima pionirski značaj ne samo u kontekstu umetnosti vojvođanskih Slovaka, već i u razvoju srpskog modernizma uopšet. Njeno minimalističko geometrijsko slikarstvo, koje je nastajalo u šezdesetim godinama prošlog veka u Rimu, predstavlja jednu od najčistijih formi visoko modernističkog koncepta u vojvođanskoj umetnosti druge polovine XX veka a ujedno čini temelj iznenađujuće produktivne linije modernosti u umetnosti vojvođanskih Slovaka.

Jozef Klaćik je još jedan od umetnika pripadnika slovačke nacionalne manjine koji je ostavio značajan trag u istoriji likovne umetnosti Vojvodine i Srbije. Kulturnoj javnosti je postao poznat kao jedan od prvih protagonista postmoderne umetnosti, koji je u svoj ekspresionističko-apstraktni izraz često unosio geometrijske forme, najčešće trougao, krug i elipsu Na kraju poslednje decenije XX i na početku XXI veka Klaćik je u svom opusu stvorio geometrijsko slikarstvo zasnovano na korištenju pravih linija (horizontalnih, vertikalnih i dijagonalnih) i jednostavnih monohromatskih površina. Nakon 2000. godine Klaćik svoje geometrijske slike transformiše u trodimenzionalne geometrijske objekte čime je svoj umetnički izraz učinio konkretnijim, opipljivijim i ubedljivijim.

Rastislav Škuljec, koji se duže vreme bavio skulpturom, je nakon 1999. godine počeo da stvara izrazito geometrijske slike zasnovane na organizaciji i skladnom toku paralelnih linija. Ovakav Škuljecov geometrizam izražava, prema rečima Save Stepanova, određenu konstruktivističku napomenu i ideju gradnje.

Dok su Mira Brtka, Jozef Klaćik i Rastislav Škuljec stvorili zanačajan opus geometrijske apstrakcije, koji je nastajao nekoliko decenija, na savremenoj likovnoj sceni vojvođanskih Slovaka su se pojavili mladi umetnici odlučni da nastave da stvaraju u duhu ove razvojne linije likovne umetnosti. To su pre svega Marijan Karavla, Daniela Triaška i Emilija Valenćik.

Na početku svog umetničkog puta je Marijan Karavla stvarao ekspresivne kompozicije, koje su nastajale postepenom redukcijom figurativnog prikazivanja i stvaranjem autentičnog asocijativnog likovnog jezika koji se postepeno pretvorio u izraz zasnovan na čistoj geometrijskoj jednostavnosti i minimalizmu mondrijanovskog tipa.

Svoje mesto na ovdašnjoj likovnoj sceni sve više potvrđuje i grafičarka Danijela Triaška koja je svoju geometrijsku apstrakciju zasnovala na doslednom pojednostavljivanju motiva ravnice menjajući je na kompozicije sačinjene uglavnom od trouglastih kolorističkih formi.

Najmlađa predstavnica geometrijske apstrakcije je Emilija Valenćik koja svoje grafičke radove stvara slojevitim preklapanjem geometrijskih polja, kao izraz doslednog primenjiva principa geometrije, ali ujedno očuvava i tragove latentne stvarnosti, čime nas poziva u nove prostore poetskog promišljanja sveta.

Iako apstraktnu geometriju u likovnoj umetnosti vojvođanskih Slovaka teško možemo shvatiti kao specifičan izraz njihovog etničkog, kulturnog i estetskog konteksta, ova izložba je ipak potvrdila da je upravo ovaj likovni smer značajno doprineo ne samo da se umetnost slovačke nacionalne manjine inkorporira u savremene tendencije u likovnoj umetnosti Vojvodine i Srbije, već i da na njih značajno utiče i obogaćuje ih.

 

Tekst: Ladislav Čanji, foto: Zdeno Lončar

Komentari

Post new comment

Sadrzaj ovog polja je privatan i nece biti javno objavljen.
CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
MOMS Petrovac i Zavod za kulturu vojvođanskih Slovakaorganizovao je veče u čast 80. rođendanu istaknute spisateljice Vjere Benkove.
Pokrajinska smotra recitatora “Pesniče naroda mog” održana od 12. do 14. aprila u Sečnju je bile obeležena obeležavanjem pedesetogodišnjeg jubileja.
Od 12. do 14. aprila je u Staojj Pazovi održana međunarodna konferencija “Uskršnje tradicije staropazovačkih Slovaka – Panjičke”.
Seminar za podršku pozorišne umetnosti u okviru Programa stručnog usavršavanja i obrazovanja u oblasti kulture i umetnosti održan je 13. aprila 2019. godine u klubu Pozorišta “VHV”.
Festival pozorišnh inscenaija autora sa “Donje zemlje” “ĐIDA”, koji je održan od 29. marta do 7. aprila u Pivnicama, dostojanstveno je proslavio svoju dvadesetpetogodišnju egzistenciju.
Slovački izdavački centar i časopis Novi život pozivaju zainteresovane da pošalju referate na 63. Književno savetovanje, koje će biti održano 04. maja 2019. u Bačkom Petrovcu.
Iz štampe je izašao prvi dvobroj 71. godišta našeg časopisa za književnost i kulturu NOVI ŽIVOT.
U petak 29. marta je u Pivnicama počeo 25. festival pozorišnih inscenacija autora sa “Donje zemlje”, koji se već odavno upisao u istoriju kulture vojvođanskih Slovaka.
U galeriji “Zuzka Medveđova” u Bačkom Petrovcu će biti od 30. marta do 12. maja otvorena samostalna izložba akademskog slikara Pavela Popa.
Kisačko amatersko pozorište KC “Kisač” je u subotu 30. marta izvelo premijeru pozorišne predstave “U džavnom interesu”.